Elif Savas Felsen – Yazilar

Elif Savas Felsen – Yazilar header image 2

Dünyayı Kurtaran (Kuran?) Patates!

December 9th, 2011 · No Comments

Çocukken patates yemeğini çok severdim. Önce olmazsa olmaz hazırlıklarını yapmak gerekirdi: Kırmızı soğan var mı? Yoksa kuru olsun, ne yapalım? Yanında illa taze ekmek olmalı. Tabakta dumanı tüten, altın yağ damlacıklarıyla çevrili ptates parçaları. Belki içinde minik kıyma parçaları ve hatta belki kuzu parça etler! Ama önce üzerine kırmızı biber dökülecek. Ya da karasından. Tuzlanacak. İlla tuzlanacak! Tadına bakmadan. Sonra çatal alınacak ele ve o patatesler, annemin dağılmasın diye özen gösterdiği, boyutlarını birbirine uydurmaya çalıştığı küpler dikkatle ezilecek! Evet, ezilecek! Ezmeden mümkünatı yok yemezdim patatesleri. Bir çeşit soslu püre. Ve sonra ekmek, soğan girişirdim. Tabak parlayana kadar da tık çıkmazdı benden. Yıkamaya gerek yok, doğrudan dolaba kaldırılacak kadar temiz bir tabak!

Evde patates kalmadı mı ev halkı paniğe uğrardı. Bir patates ve bir de kuru soğan. Hergün patates yandiğinden değil, zorda kalınırsa, evde başka pişirilecek hiçbirşey yoksa, ne olur ne olmaz diyerekten. Ha bir patatesimiz olsun da, yastığa başımızı dayadığımızda içimiz pırpır etmesin.

Derler ki, Avrupa’da endüstri devrimi patates sayesinde olmuştur! O zamana kadar yarı aç yarı tok dolaşmış fakir millet, patatesin mutfaklarına girmesi sayesinde karınlarını düzenli doyuracak ve koca fabrikalarda, korkunç koşullarda eşekler gibi çalışacak gücü bulmuştur. Patates, malumunuz Amerika kıtasının keşfiyle Avrupa’ya getirildi. Oysa bugün mesela Alman mutfağını patatessiz hayal bile edemiyoruz! Belçikalılar’ın nefis patates kızartması, Macarlar’ın etin yanından eksik etmedikleri haşlanmış, sarı patatesler Amerika olmasa olmazmış. Milyonlarca Avrupalı, bir zamanlar hiç tanımadıkları bir yumru sayesinde karınlarını doyurdular ama bu bağımlılık, 19. Yüzyılın sonlarında, özellikle İrlanda’ya çok pahalıya patladı. Bir çeşit patates mantarı, patatesleri karartıp bozuveren bir hastalık, Avrupa’daki ürünü hemen hemen tamamen yoketti. O zamanlar Avrupa’nın en fakiri olan ve patatesten başka birşey yiyemeyen İrlandalılar en kötü şekilde etkilendiler ve binlerce İrlandalı açlıktan öldü. İrlandalılar’ın ABD’ye göç etmelerinin sebeplerinden biri de budur. Bugün Amerika’nın özellikle doğu tarafında çok güçlü ve kalabalık bir İrlanda asıllı toplum yaşamakta. İtfaiyeciden polise, politikacıdan sanatçıya milyonlarca İrlanda Amerikalısı, açlıktan kavrulmuş bu insanların torunlarıdır.

Amerika kıtasından çıkmadan önce, patatesin yüzlerce çeşidi varmış. Bazılarını bugünkü gözümüzle patates zannedemeyebiliriz. Ben hayatımda ilk kez mor, kırmızı, simsiyah, çok şekerli, çok nişastalı, az nişastalı, parmak gibi ufak ve uzun, çilli ve yusyuvarlak, kayık şekillileri Amerika’da gördüm. Ama meğer Orta Amerika’da daha da çeşitleri varmış, herbirinin tadı birbirinden farklı. Avrupa’ya getirilen ve bizlerin bildiğimiz cinsleri en fazla ürün veren, tadı kalabalıklar tarafından beğenilecek kadar sıradan, en dayanıklı olanlar. Kimisinden iyi püre oluyor, kimisi kızartmalık, kimisi fırınlamak için mükemmel, kimisi yahnide dağılmıyor. Patates unundan yapılma, bulut yibi hafif ve narin ekmekler vardır. Ve soğukta dumanı tüten çorbalar! Patates köftesi yapardı annem bazen, galeta unu ve yumurtaya batırıp kızartarak. İçi püre gibi yumuşak, dışı çıtır. Patates kızartması yapmak da kolay değildir. Hemen hemen hiçbir restoran tam hakkıyla beceremiyor. Yumuşak, yağlı, berbat birşeyler; kırmızı ketçapta, kanında can çekişiyor gibi yatmış kalmışlar. Oysa nişastası az, özel patates kullanmak lazım, ya da suda tutup nişastasını atmak. Hangi restoranın zamanı var? Biz seçici olmadıktan sonra.

Ben patatesimi hala ezrek yiyorum. Puf puf patates püresini severim ama patates yemeğinin patatesleri nedense daha güzel bir yemek yapıyor- ne patates yemeği, ne püre! Aynen bir küçük çocuk gibi- ne bebek ama ne de büyük!

Tags: Lezzet/ Peynir Gemisi

0 responses so far ↓

  • There are no comments yet...Kick things off by filling out the form below.

Leave a Comment