Elif Savas Felsen – Yazilar

Elif Savas Felsen – Yazilar header image 2

Hayatın Tadı Ama İlle de Tuzu:

September 1st, 2006 · No Comments

İnsanlık tarihinde bazı şeyleri ilk kez kim, nasıl yaptı; hep merak ederim. Bırakın tekerleği, ya bozulan ve yoğurda dönüşen sütün tadına bakmaya ilk kez kim cesaret etti? Buğday tohumunu alıp güneşte kurutayım, kabuğunu soyayım, ezip un ufak edeyim, su katıp yoğurayım, sonra da pişireyim diye düşünen kim? Pekiyi ama kim, kim oturup da kayaları tırtıklayıp çıkanı yemeğine döktü? Yoksa aman acaba şu kayayı yalasam, ne iyi fikir mi diye düşündü? Yoksa keçilerden mi örnek aldı? Bahsettiğim şey tuz.

Tuzu kullanmayı unuttuk biz. Aşırı kullanmaktan zarar görüyoruz, sonra tuzu çatal dilli, kuyruklu şeytana döndürüyoruz. Oysa tuz vücuttaki sıvıları dengeliyor. Azı da çoğu kadar zararlı. Herşeyin ağzımıza lop diye düştüğü bu bolluk zamanlarında tuz da, yağ da sorumsuz kullanımın kurbanı oldular. Oysa keke katılan bir çimdik tuz bile tadının su yüzüne çıkmasını sağlar. Tuzsuz yemek olur mu? Tuzsuz et yiyebilir misiniz? Tuz için kan dökmüş canlılarız biz. Tuz uğruna savaş açmış, vergi toplamışız. Tuz yeryüzünden çıkıp da üstündeki canlıların kültürlerini şekillendirmiş, kimi zaman altın kadar değerli sayılmış bir madde!

Buzdolabının olmadığı zamanlarda çabucak bozuluveren yiyecekleri ancak tütsüleyerek, kurutarak veya tuzlayarak saklamak mümkündü. Tadını bir kenara bırakın, sırf bu becerisi yüzünden tuz mücevher kadar değerliydi. Romalılar askerlerine ödemeleri tuz ile yapardı. Savaş zamanı para kaynağı olsun diye tuzun fiyatını arttırıp, barış zamanı fakir halka iyi görünmek için ucuzlatırlardı. Tuz kaynaklarının bulunması şehirleri inşaa ettirdi, kuruması ortadan kalkmalarına sebep oldu. İngilizler’in tuz üzerindeki kontrolünü haksız bulan Gandi, bunu protesto etmek uğruna yandaşlarıyla birlikte tam 400 kilometre yol yürüdü. Burada Gandi ve onu izleyen halk İngiliz yasalarına karşı gelerek denizden tuz toplamaya başladılar ve bu pasif direniş tüm ülkeye yayıldı. Protestoların sonucu tam altmışbin kişi tutuklandi ama özgür Hindistan’a da adım atılmış oldu.

Aslında aynı gibi göründüğüne bakmayın; çeşit çeşit tuz var. Örneğin rafine edilmemiş tuzun yöresel tatları farklıdır. Birçok yiyecekte olduğu gibi, tuzda da detaycılık gösteren Fransızlar’ın tuzu yöresine veya toplanma şekline göre değerlendirdiklerni görmüştüm. Yolunuz Fransa’ya düşerse, iyi bir gurme dükkanında tuzun tatlarının peşine düşmenizi tavsiye ederim.

Tags: Lezzet/ Peynir Gemisi

0 responses so far ↓

  • There are no comments yet...Kick things off by filling out the form below.

Leave a Comment