Elif Savas Felsen – Yazilar

Elif Savas Felsen – Yazilar header image 2

İlaçlı bir kola ikramı!

April 6th, 2009 · No Comments

Ondokuzuncu yüzyılın en sevilen içeceklerinden biri, kokain yaprağında demlenmiş şaraptı! Kokainin alışkanlık yapıcı etkisinin ve zararlarının tam bilinmediği günlerde, özellikle Vin Mariani marka kokainli şarap pek meşhurmuş. Öyle ki, İngiltere Kraliçesi Viktoria ve zamanın iki papası ile Thomas Edison, Vin Mariani’ye düşkünlükleriyle bilinirlermiş. Mantegazza adında bir İtalyan psikiyatrist, koka bitkisinin yapraklarından kokaini ayırarak, insan psikolojisi ve davranışı üzerinde yaptığı etkileri inceliyerek, bu konu hakkında bir kitap yazmış. Eczacı Mariani de kitapta yatan büyük iş atılımını farkederek, bilimi en kısa zamanda eğlenceye uyarlayarak bu içkiyi yaratmış. Zamanında kokain yasal bir madde olduğundan, o konuda bir problem yok. Hatta Bayer asprinlerinin ve daha birçok özellikle çocuk ağrı kesicisinin içine kokain konuluyordu. Kokain dışında, yine reçetesiz ilaçlarda opium, morfin, bolca alkol vardı. Bugün bunları öğrenerek o günlere şaşıyoruz. Birgün çocuklarımız tütünün yasal olduğu ve sigaranın herkesin içinde içilebildiği zamanları öğrenip şaşırabilirler!

Vin Mariani en ünlü kokainli şarap, ancak tek değil. Hatta Sinyor Marianni, rakipleriyle başa çıkabilmek için, içeceğindeki kokain miktarını devamlı arttırmak zorunda kalmıştır. Zaman ne faydası olduğu şüpheli maddelerin eczaneleri ilaç adı altında doldurduğu zaman. Bir ilacın kutusunda, içindekinin saç kırandan böbrek taşına kadar herşeye iyi geldiğini okumak mümkün. (Biraz şimdi yaşanan bitkisel-şifalı-ot- ilacı furyasını andıran bir durum.) 19, yüzyılın sonlarında, Amerikalı Pemberton adında bir eczacı, kendisini bu ilaç furyasının içinde buluyor ve kokainli şarap yapımına girişiyor. Onun markasının adı Pemberton Fransız Coca Şarabı. Dediklerine göre ruhsal hastalıklara, mutsuzluğa, kabızlığa, mide bulantısına, hazımsızlığa, ereksiyon problemlerine… Kısacası her derde deva! Heyhat! Ne büyük şanssızlıktır ki, hemen üzerine Amerika’ya içki yasağı getiriliyor. Bu kadar yatırım, bir şekilde kurtarılmalı. Pemberton, içeceğinden şarabı çıkartıp, yerine gaz koyuyor. Adını Coca Cola olarak değiştiriyor. Coca, koka yaprağından, Cola, içinde kafein taşıyan kola fıstığından. Satışlar gayet iyi. Şişesi 5 sente, ilaç niyetine. Pemberton, bu sefer Coca Cola’nın morfin alışkanlığına bile iyi geldiğini iddia ediyor. Pembroke morfinmandı ve büyük ihtimalle bu alışkanlığından kurtulmak için, içi kokainli kola içiyordu. Ancak yine yargılarımızdan uzaklaşıp, konuyu o günkü haliyle anlamaya çalışmalıyız. Morfin de, kokain gibi yasal bir maddeydi ve ilaç niyetine hastalara bolca veriliyordu.

Pemberton’ın içeceğinde oldukça fazla oranda koka yaprağı ve dolayısıyla kokain vardı. 1903’te kokainin yasa dışı hale gelmesiyle, formül değişikliğe uğradı. Bugün Coca Cola’da içinden kokain çıkarılmış koka yaprağı esansı kullanılıyor.

Amerikalı bir bilimkadını, mısırdan elde edilecek şekerin, şeker pancarından elde edilen şekerden çok daha ucuz olduğunu keşfettiğinden beri, Amerika’daki kolalı içecekleri mısır ile şekerlendiriyorlar. Eğer elinizde imkan olsa ve Türkiye’de satılan kolalı içecekle Amerika’da satılan kokalı içeceği, markası ne olursa olsun karşılaştırabilseniz, Türkiye’de satılanın çok daha az şekerli ve lezzetli olduğunu, Amerika’dakinin ağıza yapış yapış gelen bir tadı olduğunu farkedeceksiniz. Fark şekerlerde. Bunun dışında, bütün kola şirketleri, formüllerini atom bombası formülüymüşçesine saklıyorlar. Ne de olsa çok büyük paralar dönüyor. Meşrubat şirketlerin çekişmesine siz de şahit olmuşsunuzdur: şu kola kemiği nasıl çürütüyor, madeni parayı eritiyor, midede delik açıyor cinsinden çılgın iddialarla dolu emaillerden size daha gelmedi mi? Eskiden ilaç olduğu iddiası kadar komik iddialar. Oysa şekerin dişlere ve vücüdün tamamına zararı ortada. Onun dışında, kolalı içeceklerin içinde aynen kahvede olduğu gibi kafein, biraz gaz, biraz da esans var, o kadar! Ne kabızlığa çare, ne de çok tehlikeli silah. Demek bir mucize içeceğin kokaini çıksa da adı kalıyor!

Tags: Lezzet/ Peynir Gemisi

0 responses so far ↓

  • There are no comments yet...Kick things off by filling out the form below.

Leave a Comment